पुणे (दि. 17 जून 2021) : माननीय सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्णयानुसार दुचाकींसह सर्व प्रकारच्या प्रवासी व मालवाहतूक करणा-या वाहनांमागे मान्यताप्राप्त कंपनींचे प्रतिबिंबित करणारे परावर्तक (रिफ्लेक्टर्स) बसविणे बंधनकारक आहे असे परिपत्रक महाराष्ट्र राज्याचे परिवहन आयुक्त डॉ. अविनाश ढाकणे यांनी दि. 5 मार्च रोजी परिपत्रक काढले आहे तसेच दि. 20 एप्रिल 2021 रोजी सुधारित परिपत्रक काढले आहे.
परंतू बाजारातील इतर कंपन्यांचे प्रतिनिधी परिवहन विभागातील अधिकारी, प्रवासी व मालवाहतूक क्षेत्रात कार्यरत असणा-या संस्था, संघटनांचे प्रतिनिधी तसेच काही माध्यम प्रतिनिधींची दिशाभूल करण्याचे काम करीत आहेत असे आमच्या निदर्शनास आले आहे. आमच्या मान्यताप्राप्त कंपनीचे सर्व उत्पादन मुबलक प्रमाणात सर्व शहरांमध्ये उपलब्ध आहे. तरी देखिल इतर कंपन्यांचे प्रतिनिधी आमच्या कंपनीचे उत्पादन बाजारात उपलब्ध नसल्याचे बेकायदेशीरपणे प्रतिक्रिया देतात व तसे काही निवडक माध्यमातून व सोशल मिडीयातून आमच्या कंपनीचे बदनामी होईल असे वक्तव्य करतात. दुय्यम दर्जाची उत्पादने विक्री करुन ग्राहकांची फसवणूक करणा-यांवर परिवहन विभागाने कायदेशीर कडक कारवाई करावी अशी मागणी एशियन मॅनेजमेंट सर्व्हिसेसचे संचालक महेश खेडकर यांनी पत्रकार परिषदेत केली. यावेळी समन्वयक आदित्य कोठारी उपस्थित होते.
मा. सर्वेाच्च न्यायालयाने दिलेल्या आदेशानंतर परिवहन आयुक्त कार्यालयाने सर्व प्रशिक्षिक बाबी पुर्ण करुन केंद्रिय मोटार वाहन नियम, 1989 च्या नियम 104 ते 104 - ई च्या तरतुदीनुसार AIS 089 व AIS 090 च्या मानकांची पुर्तता करणा-या ओराफोल इंडिया प्रा. लि., अवरी डेनिसन इंडिया प्रा. लि. आणि डाओमिंग रिफ्लेटिव्ह मटेरिअल इंडिया प्रा. लि. या कंपनींच्या परावर्तक (Reflectors), रिफ्लेटिव्ह टेप्स (Reflective Tapes) आणि रियर मार्किंग प्लेट / टेप या उत्पादनाला अधिकृत मान्यता दिली आहे. याबाबतचे आदेश 20 एप्रिल 2021 रोजी काढले आहे.
दुय्यम दर्जाची उत्पादने विक्री करुन ग्राहकांची फसवणूक करणा-यांवर कारवाई करावी याबाबत आम्ही 3 जून 2021 रोजी परिवहन आयुक्त कार्यालय मुंबई यांच्याकडे ई - मेलव्दारे ‘ मे. 3M इंडिया लिमिटेड हे मान्यता नसताना वाहनांवर बसविण्यात येणारे दुय्यम दर्जाचे परावर्तक (Reflectors), रिफ्लेक्टीव्ह टेप्स (Reflective Tapes) विक्री करत असल्याबाबत’ परिवहन आयुक्त कार्यालय मुंबई यांच्याकडे तक्रार केली होती. आमच्या पत्राची दखल घेऊन 4 जून 2021 रोजी माननिय परिवहन उपायुक्त (अं.1) महाराष्ट्र राज्य मुंबई लक्ष्मण दराडे साहेब यांनी सर्व प्रादेशिक / उपप्रादेशिक परिवहन अधिकारी यांना आदेश दिला की, ‘उक्त तक्रारीच्या अनुषंगाने सखोल चौकशी करुन आपला अहवाल 07 दिवसांत निम्नस्वाक्षरीतांकडे सादर करावा’.
माननिय सर्वोच्च न्यायालय, नवी दिल्ली येथे दाखल रिट याचिकेच्या निर्णयानुसार देशातील रस्ते अपघातांची संख्या कमी करण्यासाठी रस्ते सुरक्षा समितीची स्थापना केली असून, या समितीने रस्ते अपघात आणि त्यामध्ये होणा-या मृत्यूमध्ये दरवर्षी दहा टक्के घट करणेबाबत निर्देश दिले आहेत. रात्रीच्या वेळी होणारे रस्ते अपघात हे मुख्यत: रस्त्यांवर उभे असलेल्या तसेच कमी वेगाने चालणा-या जड वाहनांची दृष्यमानता कमी असल्यास अशा वाहनांवर अन्य वाहने आदळून धडकतात. रात्री प्रवास करणारी वाहने ही प्रामुख्याने जड मालवाहतूक वाहने असल्याने त्यांची दृष्यमानता वाढविण्यासाठी त्यावर मान्यताप्राप्त कंपनींचे परावर्तक (रिफ्लेक्टर्स), रिफ्लेटिव्ह टेप्स आणि मागील बाजूस रियर मार्किंग प्लेट / टेप बसविणे अनिवार्य असून त्याबाबत केंद्र सरकारने केंद्रिय मोटार वाहन नियम, 1989 च्या नियम 104 ते 104 - ई मध्ये वेळोवेळी सुधारणा केली आहे.
केंद्रिय मोटार वाहन नियम, 1989 च्या नियम 104 ते 104 - ई च्या तरतुदीनुसार AIS 089 व AIS 090 च्या मानकांची पुर्तता करणा-या ओराफोल इंडिया प्रा. लि., अवरी डेनिसन इंडिया प्रा. लि. आणि डाओमिंग रिफ्लेटिव्ह मटेरिअल इंडिया प्रा. लि. या कंपनींच्या परावर्तक (Reflectors), रिफ्लेटिव्ह टेप्स (Reflective Tapes)आणि रियर मार्किंग प्लेट / टेप चा वापर करणे खालील प्रकारच्या सर्व वाहनांवर बंधनकारक आहे.
दुचाकी वाहने, 3.5 टन (GVW) पर्यंत क्षमतेची मालवाहू वाहने (तीनचाकी वाहनांसह), 3.5 टन ते 7.5 टन क्षमता असलेली मालवाहू वाहने, 7.5 टन क्षमतेपेक्षा जास्त वजन असलेली मालवाहू वाहने, 8 पर्यंत आसन क्षमतेची (मोटार कार, ओमानी बस इ.) प्रवासी वाहने, 9 व 9 पेक्षा जास्त आसन क्षमता असलेली तसेच 5 टन (GVW)पर्यंत क्षमतेची प्रवासी वाहने, 9 व 9 पेक्षा जास्त आसन क्षमता असलेली तसेच 5 टन पेक्षा जास्त (GVW)क्षमतेची प्रवासी वाहने, ॲग्रीकल्चर ट्रॅक्टर, पॉवर टिलर, कंम्बाईन हार्वेस्टर, एन संवर्गातील प्राईम मुव्हरला जोडलेले ट्रेलर व सेमी ट्रेलर, बांधकाम साहित्य वाहुन नेणारी वाहने आणि मॉड्यूलर हायड्रॉलिक ट्रेलर अशा सर्व वाहनांमागे मान्यताप्राप्त कंपनींचेच परावर्तक रिफ्लेटिव्ह टेप्स आणि मागील बाजूस रियर मार्किंग प्लेट / टेप बसवावेत. यामुळे रस्ते अपघाताचे प्रमाण कमी होऊन मनुष्यहानी देखिल कमी होईल.
केंद्रिय मोटार वाहन नियम 1989 च्या नियम 104 ते 104 ई - नुसार परावर्तक (Reflectors), रिफ्लेक्टीव्ह टेप्स (Reflective Tapes) आणि मागील बाजूस रियर मार्किंग प्लेट/ टेप लावणे आवश्यक असणा-या वाहनांना ती योग्य अवस्थेत बसविली असल्याची खात्री योग्यता प्रमाणपत्र चाचणीच्या वेळेस करुन त्यानंतरच योग्यता प्रमाणपत्र जारी करावे. कोणत्याही परिस्थितीत उक्त तरतुदीची पुर्तता न करणा-या वाहनांस योग्यता प्रमाणपत्र जारी करण्यात येऊ नये. केवळ क्यूआरकोडसह ऑनलाइन जारी केलेले विहित नमुन्यातील इन्स्टॉलेशन प्रमाणपत्र वैध मानले जाईल. योग्यता प्रमाणपत्र चाचणीच्यावेळी संबंधित मोटार वाहन निरिक्षक / अधिकारी यांनी क्यूआरकोड स्कॅन करुन अशा उत्पादनाची व प्रमाणपत्राची अस्सलतेची खात्री करावी. योग्यता प्रमाणपत्र चाचणीकरीता उक्त तरतुदीची पुर्तता न करता वाहन सादर केल्यास वाहनचालकांविरुध्द तात्काळ दंडनीय कारवाई करण्यास यावी तसेच उक्त तरतुदीच्या पुर्ततेअंती वाहन चाचणीकरीता स्विकारण्यात यावे.
उक्त तरतुदीच्या कार्यक्षम अंमलबजावणीकरीता तसेच उत्पादनाच्या अस्सलतेबाबत जबाबदारी निश्चित करणे शक्य व्हावे याकरीता उत्पादकाच्या अधिकृत वितरकास क्षेत्रिय नोंदणी प्राधिकारी यांनी विहित तरतुदीनुसार व्यवसाय प्रमाणपत्र जारी करावे. असे व्यवसाय प्रमाणपत्र आम्हास मिळाले आहे.
तसेच ज्या उत्पादकाचे उत्पादन AIS 089 वा AIS 090 मानकांचे उल्लंघन करीत असल्याचे वा दुय्यम प्रतवारीचे (डुप्लीकेट) बसविण्यात आल्याचे निदर्शनास येईल तो उत्पादक मोटार वाहन अधिनियम, 1988 च्या कलम 190 (2) च्या तरतुदींसह बँक हमीची रक्कम जप्त करुन समायोजित करण्याच्या तसेच अनुषंगीक दंडात्मक कारवाईस पात्र ठरेल. असे निदर्शनास आल्यास प्रादेशिक परिवहन अधिकारी / उपप्रादेशिक परिवहन अधिकारी यांनी अशा प्रकरणी संबंधित वितरकाचे व्यवसाय प्रमाणपत्र तात्काळ रद्द करावे. तसेच सदर उत्पादनाच्या किंमती निश्चित करुन या विभागाच्या संकेतस्थळावर प्रदर्शित कराव्यात. किंमतीतील बदलाबाबत वेळोवेळी परिवहन आयुक्त कार्यालयास कळवावे. निश्चित केलेल्या किंमतीपेक्षा जास्त रक्कम वाहनधारकाकडून अधिकृत वितरकाव्दारे आकारण्यात येणार नाही. याची खात्री करावी व त्याचे उल्लंघन केल्यास त्यांच्यावर कारवाई करावी. या आदेशाबाबत काहीहि शंका असल्यास dytcenfl.tpt-mh@gov.in किंवा dycommr.enfl@gmail.com या मेलवर संपर्क साधावा. असेही आवाहन महाराष्ट्र राज्य परिवहन आयुक्त डॉ. अविनाश ढाकणे यांनी प्रसिध्द केलेल्या परिपत्रकात केले आहे.
